Zastosowanie kulinarne kasz jest bardzo szerokie. Najbardziej rozpowszechnione jest podawanie ich w postaci dodatków do zup lub potraw mięsnych. Mało popularne, a godne upowszechnienia są takie potrawy z kasz jak: budynie, zapiekanki, kotlety, krokiety, sałatki i desery. Do rozszerzenia asortymentu potraw z kasz w żywieniu rodziny zachęca zarówno ich wartość odżywcza, jak i niska stosunkowo cena.
Kasze mają zdolność obfitego wchłaniania płynów. Fakt ten sprawia, iż w trakcie ogrzewania ziarna zwiększają swoją objętość przy równoczesnym rozklejaniu skrobi. W zależności od sposobu gotowania i stopnia rozklejania uzyskuje się odpowiednią konsystencję gotowanej kaszy. Dlatego ważna jest znajomość umiejętnego stosowania dodatku wody w stosunku do objętości kaszy — w zależności od sposobu jej gotowania. Przez dozowanie zróżnicowanych ilości wody w stosunku do kaszy uzyskujemy różny stopień pęcznienia skrobi. Im więcej wody i silniejsze ogrzewanie, tym większa łatwość i szybkość chłonięcia wody przez skrobię, mniejszy dodatek wody ogranicza możliwość pęcznienia ziaren skrobi.
Reasumując, istnieją dwa podstawowe sposoby gotowania kasz:
1) rozklejanie, czyli powolne gotowanie kaszy w duej ilości płynu;
2) gotowanie na sypko w małej ilości płynu.
Metodę rozklejania stosuje się przy przyrządzaniu kleików, krupników, dodatków do zup mlecznych i warzywnych oraz jako podstawę niektórych deserów. Przy rozklejaniu kasz na kleik objętość wody w stosunku do objętości kaszy kształtuje się jak niżej: 1 objętość kaszy, 8—10 objętości zimnej wody. Czas gotowania kleiku wynosi 1—2 godzin. Przy rozklejaniu kasz na gęsto 1 objętość kaszy wsypuje się do 3—4 objętości wody. Czas rozklejania, czyli powolnego gotowania, nie powinien być krótszy niż 15—20 minut, dotyczy to kasz drobnych i płatków owsianych. Kasze grube wymagają dłuższego gotowania, np. kaszę jęczmienną na krupnik trzeba gotować ponad 2 godziny. W trakcie rozklejania ziarna kasz zatracają swój charakterystyczny kształt. Metodą rozklejania najczęściej przyrządza się kasze drobne i płatki owsiane. Natomiast na sypko można gotować zarówno kasze drobne, jak i grube. W prawidłowo ugotowanej na sypko kaszy ziarna jej powinny zachować swój kształt.
Kasze grube przeznaczone do gotowania na sypko należy:
— przebrać, usuwając zanieczyszczenia;
— opłukać, najlepiej na sicie pod strumieniem zimnej wody;
— dokładnie osaczyć;
— wsypać do wrzącej wody z dodatkiem soli i tłuszczu, proporcja wody w stosunku do objętości kaszy wynosi 1 1/2—2;
— zamieszać, doprowadzić do zawrzenia;
— gotować pod przykryciem na wolnym ogniu (najlepiej rondel z kaszą ustawić na płytce metalowej lub azbestowej);
— gdy kasza wchłonie wodę — dogotować, wstawiając rondel z kaszą do naczynia z wrzącą wodą lub do lekko nagrzanego piekarnika;
— nie mieszać w trakcie gotowania.
W prawidłowo ugotowanej na sypko kaszy poszczególne ziarna nie powinny się zlepiać. Kasze drobne przeznaczone do gotowania na sypko trzeba „zacierać” jajkiem lub białkiem jaja.
Zacieranie polega na
— odsianiu kaszy,
— wymieszaniu kaszy z całym jajkiem lub białkiem (1 jajko na 1/2 kg kaszy),
— rozłożeniu cienką warstwą na blasze,
— wysuszeniu w lekko nagrzanym piekarniku. Przygotowaną kaszę wsypuje się do wrzącego mleka lub ody z dodatkiem tłuszczu w proporcji 1 objętość kaszy i 1 1/2 objętości płynu. Gotuje się tak, jak kasze grube. Na półsypko gotuje się kasze grube. W tym przypadku dodatek wody do kaszy kształtuje się jak 3:1.